ANNO
1917
Kurier Kurier Jeleniogórski Jeleniogórski

gazeta codzienna mieszkańców Karkonoszy i okolic

Hirschberg

Zobacz filmik Henryka Dąbkiewicza

Jelenia Góra

Zalążkiem liczącego dziś prawie 90 tys. mieszkańców miasta był słowiański gród, usytuowany na dzisiejszym Wzgórzu Krzywoustego, u zbiegu rzeki Bóbr i Kamiennej. Założony na przełomie XI i XII wieku (według tradycji lata 1108 - 11) wiązany jest z osobą księcia Bolesława Krzywoustego. Powstała u stóp grodu osada rzemieślniczo - targowa otrzymała przed rokiem 1288 magdeburskie prawa miejskie, a jej dogodne usytuowanie na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych do Czech i Niemiec umożliwiło prężny rozwój. Młode miasto otrzymywało od śląskich władców liczne przywileje i w następnych stuleciach zasłynęło z wyrobu i eksportu płótna, było także ośrodkiem górnictwa i hutnictwa w oparciu o surowiec dostarczany z pobliskich Kowar.

Historia garnizonu wojskowego

Zobacz filmik Henryka Dąbkiewicza

Henryk Dąbkiewicz - Historia garnizonu Jelenia Góra.

Udało mi się troszkę pozbierać starych widokówek i tak powstała ta historia. Mało kto zna jak naprawdę było z wojskiem w Jeleniej Górze a warto powspominać bo już nie ma garnizonu. To były koszary hrabiego von Waldersee (Alfred hrabia von Waldersee).

Postać hrabiego, która uwieczniona na pomniku charakteryzowała ten zakątek aż do lat 20. XX wieku, jest dziś zupełnie zapomniana. A na przełomie XIX i XX stulecia graf był u szczytu sławy. Bohater wojny francusko-pruskiej, w glorii zwycięzcy został odznaczony najcenniejszymi orderami, w tym Krzyżem Żelaznym I klasy. Był szefem sztabu armii niemieckiej. Wsławił się także dowodzeniem korpusem ekspedycyjnym, który tłumił tzw. powstanie bokserów w Chinach, a w 1900 roku zobył Pekin. Na fali tej popularności imię hrabiego przybierały różne jednostki wojskowe, w tym jeleniogórska… Pomnik przeniesiono w latach 20. na Promenadę (dziś Bankowa), gdzie dotrwał do 1945 roku….

Budynki, w których mieści się obecnie Zespół Szkół Technicznych „ Mechanik ” pochodzą z 1788 roku. Początkowo znajdowały się tu rafineria cukru oraz mieszkania dla przybyłych aż z Hamburga pracowników. To właśnie tu po raz pierwszy na świecie chemik Franz Achard wyprodukował cukier z buraka cukrowego (a nie, jak dotychczas z trzciny cukrowej). Mamy więc się czym pochwalić! – pisze do nas pan Jacek Kudosz, który w ciekawy sposób opisał ten fragment Jeleniej Góry.

– Słodycz wyprodukowana przy dzisiejszej ulicy Obrońców Pokoju była dwa razy tańsza od tej pochodzącej z trzciny cukrowej, co oznaczało swoistą rewolucję cukrową na skalę światową. W 1800 roku podczas podróży dyplomatycznej przyszły prezydent USA, John Quincy Adams odwiedził również ową rafinerię. Obserwując proces powstawania cukru oraz degustując go, stwierdził, że ten pochodzący z buraka nie jest tak słodki, jak trzcinowy – czytamy.

– Wiek XIX przyniósł pewne zmiany. Na ulicy Hospitalstrasse (czyli Szpitalnej), dzisiaj Obrońców Pokoju, w budynkach dawnej cukrowni zorganizowano magazyn prochu. Powstał także lazaret (szpital dla rannych i chorych żołnierzy) oraz dom opieki.

W 1858 roku budynki zaadaptowano na koszary wojskowe V Pułku Jegrów (strzelców) Neumanna. Do koszar wchodziło się przez Bramę Wojanowską, która została tam przeniesiona po rozebraniu murów miejskich okalających miasto (obecnie kartusze z owej bramy wróciły już na swoje miejsce, czyli na ulicę Konopnickiej) – kończy Jacek Kudosz.

Na starym zdjęciu jest jeszcze jeden element, o którym warto wspomnieć: tory tramwajowe. Fotografia powstała jeszcze przed 1914 rokiem, kiedy to zlikwidowano najstarsze w mieście połączenie tramwajowe Koszar Neumanna z dworcem kolejowym. Linia wiodła od dzisiejszego placu Niepodległości, pl. Wyszyńskiego (wtedy Promenada) oraz Podwalem (wówczas Aussere Burgstr.) i Obrońców Pokoju (Hospitastr.) aż pod Bramę Wojanowską. Linię zamknięto po wybuchu I Wojny Światowej. A w pierwszych jej dniach na tyłach koszar i w innych częściach miasta odprawiono imponujące nabożeństwa polowe. Zachowały się zdjęcia, które publikujemy.

Więcej na tej stronie

Jelenia Góra

w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” z lat 1880–1902 (tom III, str. 555)

Jeleniagóra, niem. Hirschberg miasto pow. na Szląsku pruskim, u zbiegu rzek Zacken i Bober, o 14 mil od Wrocławia, ma 14480 mk. (1880), dworzec drogi żel. górskiej i piękny wiadukt przez rz. Bober (106 st. wys)...

czytaj dalej...

Secesyjna Jelenia Gora

ul.Bankowa 14

Jelenia Góra rozbudowywała się dynamicznie na początku XX wieku. Kilka fragmentów miasta zabudowano w stylu secesyjnym. Charakterystyczne dla tej zabudowy wydają się być ceglane elewacje: z cegły białej, czerwonej lub żółtej, niespotykane w innych miastach w tej liczbie.

czytaj (i oglądaj) więcej...

Stary herb Jeleniej Góry


Teatr im. C.K.Norwida
w Jeleniej Górze

O historii naszego teatru możesz poczytać tutaj... oczydolnegoslaska.pl/



Arthur Hartung

burmistrz miasta Hirschberg w latach 1892–1919

Podstawowe znaczenie dla rozwoju życia teatralnego w mieście miały działania podjęte na początku XX w. w sprawie budowy teatru. Inicjatorem tych działań i osobą promującą rozwój kulturalny (i nie tylko) miasta, był ówczesny burmistrz – Arthur Hartung

Stadttheater Hirschberg

Dom Sztuki i Stowarzyszeń (Kunst und Vereinshaus)

W ciągu roku wzniesiono budynek w stanie surowym a następnie wykańczano wnętrza i ozdabiano go. Ogólny koszt budowy i wyposażenia obiektu wyniósł prawie 400 tys. marek. Prace budowlane ukończono na przełomie roku 1904/1905 i otrzymał nazwę „Dom Sztuki i Stowarzyszeń”.

J. Erwes

pierwsza dyrektorka teatru

Tak okazałej i nowoczesnej budowli nie posiadały w tym czasie żadne miasta wielkości Jeleniej Góry. 9 X 1904 r. odbyło się w nim pierwsze galowe przedstawienie przygotowane pod kierunkiem J. Erwes. W końcu 1913 r. zgromadzenie radnych miejskich, na wniosek Magistratu, postanowiło nabyć gmach teatru.